OFE to reforma wprowadzona w 1999 roku, którą osobiście podpisał Premier Jerzy Buzek, obecny szef Parlamentu Europejskiego. Stanowi ona wachlarz ochronny w zderzeniu przyszłych emerytur z niżem demograficznym, który widoczny jest od kilkudziesięciu lat.
W latach świetności ZUS-u w Polsce na jednego emeryta przypadało nawet 5-6 osób w wieku produkcyjnym. Dawało to bezpieczeństwo ciągłości systemu repartycyjnego. Od wielu lat, niestety, zauważany jest spadek liczby narodzin w Polsce i znaczny wzrost liczby emerytów. Powstała olbrzymia „dziura” w ZUS. Stąd pomysł wprowadzenia reformy opartej na zasadzie „ile zaoszczędzisz tyle będziesz miał na emeryturze”.
Ustawa z dnia 28 sierpnia 1997 o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych podzieliła system emerytalny w Polsce na III filary:
I filar - ZUS, jako gwarancja socjalnej, podstawowej emerytury. Kolejne lata funkcjonowania polskiej gospodarki dowodzą, ze będą to świadczenia na bardzo niskim poziomie. Szacuje się, że będzie to poziom o kilkadziesiąt procent niższy niż średnia krajowa. W krajach europejskich zabezpieczenie socjalne emerytur stanowi jedynie niski procent. W Polsce, w wielu przypadkach, stanowi całą podstawę świadczenia.
II filar - OFE, czyli Otwarty Fundusz Emerytalny. Podstawową zasadą działania OFE jest gromadzenie i inwestowanie składek przekazanych z ZUS i wypłaconych Klientowi w chwili osiągnięcia wieku emerytalnego.
III filar - to wszelkiego rodzaju prywatne inicjatywy inwestycje, np.: IKE, TFI, polisy na życie i dożycie oraz PPE.
Dwa pierwsze filary, czyli ZUS i OFE są obowiązkowe. Oznacza to, że osoba pracująca w Polsce, odbywająca staż lub praktyki zawodowe, prowadząca pozarolnicza działalność gospodarcza jest zobowiązana odprowadzać składki emerytalne.
Do ZUS każdego miesiąca wpływa:
→ 19, 52 proc. podstawy wymiaru - na ubezpieczenie emerytale
→ 2, 45 proc. podstawy wymiaru - na ubezpieczenie chorobowe
Część składki z ubezpieczenia emerytalnego (dokładnie 1% podstawy całej składki jest przesyłana na Fundusz Rezerwy Demograficznej (FRD)). Pozostała część zapisywana jest w ZUS na indywidualnym koncie (dotyczy to osób, które zdecydowały się pozostać tylko w ZUS), lub na indywidualnym koncie w ZUS i przekazywana do wybranego OFE (dokładnie jest to 2, 3% podstawy wymiaru). Pieniądze, które są gromadzone przez ZUS na indywidualnym koncie nie są inwestowane, podlegają jedynie, na mocy ustawy z dnia 1 stycznia 2008, corocznej waloryzacji.
Kolejna część reformy emerytalnej, czyli OFE jest obowiązkowa dla osób urodzonych po 31 grudnia 1969, które to:
• rozpoczynają praktyki zawodowe,
• podejmują staż,
• podpisują umowę o pracę,
• zakładają pozarolniczą działalność gospodarczą.
Każda z tych osób ma 7 dni od chwili zaistnienie obowiązku ubezpieczeniowego na wybór OFE. Dla tych, którzy samodzielnie nie dokonają wyboru OFE Zakład Ubezpieczeń Społecznych wysyła powiadomienia o zbliżającym się losowaniu. Końcową data samodzielnego wyboru OFE dla osób, które otrzymały ponaglenie, są:
♦ 10 styczeń każdego roku
♦ 10 lipiec każdego roku
Zasadą powtarzającą się od kilku ostatnich lat jest wyłączanie z losowanie najlepszych i największych OFE.
W przypadku, kiedy Klient uznał, że wybrane przez niego OFE zawiodło jego zaufanie może dokonać zmiany. Można to uczynić tylko 4 razy w roku. Są to ostatnie dni robocze lutego, maja, sierpnia i listopada. Wówczas cały zgromadzony kapitał przekazywany jest na konto nowo wybranego OFE.
Kolejną, istotną zmianą wprowadzoną na mocy ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych jest dziedziczenie środków. Jeżeli Klient OFE w chwili śmierci pozostawał z związku małżeńskim objętym wspólnotą majątkową połowa środków z OFE przekazana zostanie na konto OFE współmałżonka a druga połowa osobie uposażonej.
Ostatnim, III filarem reformy emerytalnej są:
► IKE, czyli Indywidualne Konta Emerytalne. Weszły w życie 1 Kwiatonia 2004. Ich głównym zadaniem jest zachęcenie osób w wieku produkcyjnym do gromadzenia środków ma emeryturę. Dodatkową zachęta ma być zwolnieni wypracowanego Zysku z tzw. „podatku Belki”. Każdego roku jest określany limit rocznych wpłat na IKE. Wahają się one w przedziale 3500 do 4000 zł.
► OFI, czyli Otwarte Fundusze Inwestycyjne. Powoływane są przez Towarzystwa Funduszy Inwestycyjnych. Każdy Klient może otworzyć własny rachunek w TFI. W przeciwieństwie do IKE zyski objęte są 19 procentowym podatkiem. W zależności od ryzyka inwestycyjnego rozróżnia się:
• Fundusze bezpieczne, np. fundusze gotówkowe
• Fundusze zrównoważone
• Fundusze agresywne oparte przede wszystkim na akcjach
Kolejną grupę wchodząca w skład III filaru stanowią polisy na życie i dożycie. Firm ubezpieczeniowe działające na polskim rynku maja w swojej ofercie programy, które gwarantują wypłatę świadczenia na wypadek zdarzenia losowego jednocześnie inwestując kapitał na przyszłość. Klienci najczęściej korzystaj z oferty takich firm jak ING, AVIVA i PZU
Pozostała cześć to PPE, czyli Pracownicze Programy Emerytalne. Z reguły zawierane są w dużych instytucjach. Małe, prywatne firmy bardzo często zabezpieczają doraźnie życie i zdrowie pracowników poprzez podpisywanie ubezpieczeń grupowych.
